STEMWIJZER
voor de toekomst


Meerziekte


Uit Meerziekte van Han Blok 2011

Door de verslaving en de hunkering naar steeds maar meer, maakt materiële welvaart ons nooit echt tevreden. Ze biedt onvoldoende compensatie voor de vele sociale onzekerheden zoals het gemis aan een warme liefdevolle sociale omgeving, dreigend ontslag en werkloosheid, economische crises, verlies van inkomen door ziekte, verlies van een partner door scheiding of sterfte en aftakelende gezondheid door ouderdom en verlies van zelfcontrole of invloed op de samenleving.

Regeringen hebben echter het idee dat deze onvrede wel is te compenseren met nog meer economische groei. Ook voor onze industriële samenleving is groei het enig zaligmakende. In het kapitalistische systeem bestaat geen dopamine en geen genotsknobbel maar een ander mechanisme voor verslaving is minstens even hardnekkig. Zonder groei wordt een bedrijf door anderen uit de markt gedrukt of overgenomen, zonder groei en vernieuwing verouderd een product en wordt het door nieuwe weggeconcurreerd.

Groei is ook nodig om via schaalvergroting tot lagere productiekosten te kunnen komen, waarmee de concurrentie kan worden gewonnen. Groei is tenslotte ook nodig omdat de aandeelhouders anders weglopen naar een bedrijf dat meer rendement biedt. Om al die groei te kunnen verwezenlijken moet kapitaal geleend worden en om de kapitaalslasten te kunnen dragen is grotere omzet nodig. De verslaving van de mens aan steeds meer materiële welvaart is dus overgeslagen naar de verslaving van het economische systeem aan groei.

Uit Steeds rijker en toch niet gelukkig? van Paul de Beer